Özbəkistanda 2030-cu ilə qədər məhkəmə sisteminin inkişaf strategiyası təsdiqlənib
«Ədalət-2030» strategiyası haqqında fərman regionlararası məhkəmələrin yaradılmasını, məhkəmə administrasiyası institutunun tətbiqini və istintaq hakimlərinin səlahiyyətlərinin genişləndirilməsini nəzərdə tutur.
Yulduz Səlimov2 dəq oxunuş
Özbəkistanda insan hüquqlarının müdafiəsinə və məhkəmə sisteminin şəffaflığının artırılmasına yönəlmiş «Ədalət-2030» strategiyası qəbul edilib. İslahatın əsas prioriteti vətəndaşların hüquqi müdafiəyə real, formal olmayan çıxışını təmin edən «xalq məhkəməsi»nin formalaşdırılması elan edilib.
Ərazi əlçatanlığını yaxşılaşdırmaq üçün 2027-2030-cu illər ərzində ölkənin bütün regionlarında mərhələli şəkildə mülki işlər üzrə rayon və şəhər məhkəmələri yaradılacaq. Məhkəmə binalarında vətəndaşlara müraciətlərin verilməsi və rəqəmsal xidmətlərdən istifadə üçün «bir pəncərə» prinsipi ilə xidmət ofislərinin tətbiqi planlaşdırılır.
Məhkəmə icraatının rəqəmsallaşdırılması səmərəliliyin artırılmasında əsas alət olacaq. 2027-ci ilin sonuna qədər Ali Məhkəmə Rəqəmsal Texnologiyalar Nazirliyi ilə birlikdə interaktiv xidmətlər portalını yeniləyəcək, mobil tətbiqi işə salacaq və prosessual sənədlərin hazırlanması prosedurunu sadələşdirəcək.
İslahat prosessual normalara da təsir edir. 2028-ci il yanvarın 1-dən etibarən «iqtisadi işlərin proaktiv idarə edilməsi» (Proactive Case Management) standartı tətbiq olunacaq ki, bu da hakimlərin sənədlərdəki qeyri-əsaslı formal çatışmazlıqların aradan qaldırılmasına kömək etməsini məcburi edir. Bundan əlavə, məhkəmələr ərizələri geri qaytarmaq əvəzinə, onları müstəqil şəkildə aidiyyəti üzrə göndərəcəklər.
2028-ci il yanvarın 1-dən məhkəmələrin təşkilati, maliyyə və maddi-texniki təminatı funksiyaları ixtisaslaşmış orqana — məhkəmə administrasiyasına veriləcək. Bu qərar inzibati vəzifələr ilə ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsi prosesini ayırmağa yönəlib ki, bu da hakimlərin müstəqilliyini gücləndirməlidir.
Dəyişikliklər qərarlara yenidən baxılması sisteminə də təsir edəcək. 2027-ci il iyulun 1-dən etibarən işlərə revizion qaydada baxmaq səlahiyyətinə malik regionlararası məhkəmələr (319 ştat vahidi) yaradılır. Ali Məhkəmə isə 2027-ci il avqustun 1-dən etibarən əsas qərarları «Presedentlər» reyestrində dərc edərək vahid məhkəmə təcrübəsinin formalaşdırılmasına diqqət yetirəcək.
Cinayət prosesində 2027-ci il iyulun 1-dən istintaq hakimlərinin səlahiyyətləri genişləndirilir. Onlar vətəndaşların konstitusiya hüquqlarını qorumaq üçün «əsaslı şübhə» (Prima Facie) standartını tətbiq edərək, ilkin mərhələlərdə saxlanılmaların qanuniliyini və ittihamların əsaslılığını yoxlayacaqlar.
Mənbə: uza.uz
