Almaniya süni intellekt narahatlığı fonunda məlumat mərkəzlərinin gücünü ikiqat artırmağı planlaşdırır

Frankfurt-na-Mayn yaxınlığında 35 min nəfər əhalisi olan kiçik Ditzenbax şəhərində ABŞ şirkətləri Google və EdgeConnex, eləcə də Almaniyanın Maincubes şirkəti məlumat mərkəzləri üçün yerlər rezerv edib. Onlardan biri — Google-un hipermiqyaslı mərkəzi — keçən il elan edilmiş €5,5 milyard ($6,2 milyard) investisiya çərçivəsində tikilir.

Almaniyanın maliyyə sektorunun mərkəzi olan Frankfurt regionu dünyada bulud xidmətləri operatorları üçün ən cəlbedici məkanlardan biri olaraq qalır və hesablama gücünə tələbat artdıqca burada daha çox mərkəzin planlaşdırılması gözlənilir. Almaniya həm güc, həm də obyektlərin sayı baxımından artıq Avropanın ən böyük məlumat mərkəzi bazarıdır, Frankfurt — Reyn — Mayn regionunun payına isə ölkənin ümumi gücünün üçdə birindən çoxu düşür. Regionun cəlbediciliyini Frankfurt şəhərindəki DE-CIX trafik mübadiləsi məntəqəsinin infrastrukturuna yaxınlıq təmin edir.

Yerli sakinlər su və elektrik sərfiyyatından narahatdır

Dördüncü meqa-məlumat mərkəzi ilə bağlı planlar yerli sakinlərin müqavimətinə səbəb olub. Məlumat mərkəzindəki minlərlə kompüterin fasiləsiz işləməsi üçün böyük miqdarda enerji tələb olunur, onlar çoxlu istilik yaradır və soyutma üçün böyük həcmdə su lazımdır. Jurnalistlərin görüşdüyü Ditzenbax sakinləri su və elektrik ödənişlərinin artmasından, eləcə də şəhərdə temperaturun yüksəlməsindən narahatdır.

«Biz iki şeyi bilmək istəyirik: burada, Ditzenbaxda yerli icma bunun hansı faydasını əldə edəcək? Və ətraf mühitə təsiri nə olacaq?» — Ditzenbax sakini Vilhelm Zauer deyib və EdgeConnex məlumat mərkəzinin üzərində yüksələn dörd iri soyutma borusunu göstərib.

O və digər yerli fəallar hesab edirlər ki, regional resurslara düşən yük elan edilmiş yeni iş yerlərinin məhdud sayı ilə kompensasiya olunmaya bilər. Almaniya Sosial Demokrat Partiyasından (SPD) Ditzenbax meri Diter Lanq isə nikbindir: o, Google-un şəhərindəki məlumat mərkəzi sayəsində təxminən 100 «yüksək ixtisaslı iş yeri»nin yaranacağını proqnozlaşdırır.

«Biz əhəmiyyətli vergi töhfəsi gözləyirik», — Lanq deyib.

Lakin Vaytsenbaum İnstitutunda ictimai məlumat mərkəzlərini araşdıran Tara Merk skeptikdir. Onun fikrincə, Almaniya Amerika şirkətlərinin idarə etdiyi məlumat mərkəzlərindən, «çünki mənfəət başqa yerdə vergiyə cəlb oluna bilər», çox az gəlir əldə edəcək.

«Xüsusən də söhbət böyük texnologiya şirkətlərindən gedirsə — onlar Ditzenbaxda vergi ödəməyəcəklər», — o deyib.

İnformasiya boşluğu

2026-cı ilin avqustunda Almaniya hökuməti məlumat mərkəzlərinin reyestrini istifadəyə verib. Reyestrdə artıq fəaliyyət göstərən obyektlər üçün enerji sərfiyyatı, su istehlakı və enerji səmərəliliyi tədbirləri göstərilir. Lakin siyahıya cəmi 300-ə yaxın məlumat mərkəzi daxil edilib — hökumətin məlumatına görə ölkədə fəaliyyət göstərən təxminən 2000 obyektin qiymətləndirilən sayından xeyli azdır.

«Bəzi şirkətlər kiçik layihələri barədə məlumat verir, amma böyük layihələr barədə yox», — BUND ekoloji təşkilatının idarə heyətinin üzvü Verner Noyman deyib.

Neçə məlumat mərkəzinin tikildiyi və onların konkret olaraq harada yerləşdiyi barədə rəsmi icmal yoxdur. Vətəndaş təşəbbüsü Heisse Luft (Hot Air) bu boşluğu doldurmaq qərarına gəlib və Almaniya üzrə planlaşdırılan məlumat mərkəzlərinin onlayn xəritəsini yaradıb. Xəritə yerli icmalardan alınan kraudsorsinq məlumatları əsasında hər gün yenilənir.

«Nəzəri olaraq, bizim bu məlumatlara çıxışımız olmalıdır, — Heisse Luft təşəbbüsünün həmtəsisçisi Titsiana fon Vitsleben deyib. — Ola bilsin ki, Almaniya hökumətinin [bu məlumatları toplamaq] və paylaşmaq imkanları yoxdur. Amma mən hesab edirəm ki, bu, xüsusən Google və Amazon kimi böyük oyunçular tərəfindən qəsdən edilir. [Onlar] gördükləri iş barədə çox məxfi olmaları ilə tanınırlar. Çünki bilirlər: insanlara danışsalar, çoxlu etirazla qarşılaşacaqlar».

Etirazlar və 2030-cu ilə qədər gücü ikiqat artırmaq hədəfi

ABŞ-dan fərqli olaraq, burada hərəkat ölkə üzrə etirazları səfərbər edib, Almaniyada məlumat mərkəzlərinə qarşı etirazlar yerli hadisə olaraq qalır. Fevral ayında Frankfurt regionundakı Qros-Gerau yerli şurası Amerika operatorunun təklif etdiyi €2,5 milyard ($2,8 milyard) dəyərində məlumat mərkəzinə qarşı səs verib — buna istilik tullantılarından narahat olan sakinlərin kütləvi etirazları da səbəb olub. Mayntalda başqa bir meqa-məlumat mərkəzi olan EdgeConnex öz qaz elektrik stansiyasını tikmək planlarına qarşı intensiv etirazlarla üzləşib; €1 milyard dəyərində layihə hazırda enerji şəbəkəsinin artıq imkanlarının həddinə çatdığı regionda alternativ enerji mənbələri axtarır.

2030-cu ilə qədər məlumat mərkəzlərinin gücünü ikiqat artırmaq strateji məqsədinə çatmaq üçün federal hökumət — Xristian Demokrat İttifaqı (XDU) və SPD koalisiyası — enerji sərfiyyatını və iqlimin qorunmasını tənzimləyən Enerji Səmərəliliyi Qanununa (EnEfG) düzəlişlər təklif edib. «Yaşıllar» məqsədlərin real tələbat əsasında müəyyənləşdirildiyinə şübhə edir. Sosialist Sol Partiyası isə ümumilikdə genişlənməyə skeptik yanaşır. Hər iki partiya daha çox məlumat mərkəzi cəlb etmək üçün hökumətin qaydaları yumşaltmaq planlarına qarşı çıxır. Siyasi spektrin digər tərəfində ifrat sağçı «Almaniya üçün Alternativ» (AfD) məlumat mərkəzlərinin genişləndirilməsini dəstəkləyir, lakin onların enerji təchizatında bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadəni təşviq edən qanunu tənqid edir.

Təklif olunan düzəliş operatorların bərpa olunan enerji üzrə hədəflərə çatması üçün son müddəti təxirə salacaq və istilik tullantılarının təkrar istifadəsinə dair tələbləri yumşaldacaq. Buna baxmayaraq, Tara Merk Almaniyada enerji səmərəli məlumat mərkəzlərinə doğru irəliləyişi qlobal kontekstdə mütərəqqi nümunə hesab edir. Lakin o, şirkətlərə istehlak etdikləri su və elektrik enerjisinin həcmi barədə məlumatları kommersiya sirri elan etmək hüququ verəcək qanun müddəalarını tənqid edir.

«Bu təklif olunan düzəliş tənzimləyici mühiti əhəmiyyətli dərəcədə operatorların xeyrinə dəyişir, — o deyib. — Yaxşı məlumatların mövcudluğu tənzimləmə, müdaxilə, etimadın yaradılması və yerli icmalarda qərarların qəbul edilməsi üçün zəruridir».

«Mən düşünürəm ki, [şəffaflığın olmaması] nəticədə məlumat mərkəzləri ilə yerli icmalar arasında qarşıdurmanın artmasına səbəb olacaq və operatorların mövcud obyektlərini genişləndirməsini və ya hətta indiki vəziyyətində saxlamağını çətinləşdirəcək», — Merk xəbərdarlıq edib.

Süni intellekt sahəsini izləyən Algorithm Watch ictimai müraciətində bildirib ki, hökumətin təklif etdiyi hüquqi dəyişikliklər bürokratiyanı azaltmağa deyil, daha çox Amerikanın Microsoft, Google və Vantage texnologiya nəhənglərini razı salmağa yönəlib.

«Alman və Avropa operatorlarının əsasən mövcud qaydalarla problemi yoxdur, — Algorithm Watch-ın bəyanatında deyilir. — Düzəlişlər hökumətin Almaniya/Avropa şirkətlərini gücləndirmək üzrə öz məqsədinə ziddir».

Təşkilat yayda kampaniya başladıb və qanuna ediləcək düzəlişlərə qarşı 150 min imza toplayıb, məlumat mərkəzlərinin ictimai hesabatlılıq üzrə öhdəliklərinin qorunmasına çağırıb. Düzəlişlər sentyabr ayında Bundestaqa təqdim edilib. Yeni qanun qəbul edilərsə, hökumət onun yanvarda qüvvəyə minəcəyinə ümid edir.

Mənbə: dw.com

Materialı hazırladı:Əbdulrəhman Sadıxlı